Joodse geschiedenis

Kerkplein
Op het Kerkplein is al meer dan 50 jaar op elke donderdag markt. De kerk en de toren zijn beiden bijna 600 jaar oud. Op een deel van het Kerkplein was tot 1829 het kerkhof van Meppel. Tot 1917 lag hier het Kerkhofsdiep. Schepen voerden af en aan om hun goederen hier te lossen en te laden. Veel Joodse marktkooplui hadden op het het Kerkplein een vaste standplaats.
Loop langs café De Tapperij en sla aan het eind van de straat linksaf De Kleien Oever op.

Stadscafe Oasis
Tot in de oorlog was in café Oasis de manufacturenwinkel van de Joodse winkelier Hartog van Esso gevestigd. Aan de achterkant van het pand is een steen in de muur gemetseld waarop zijn naam was vermeld. In het begin van de oorlog is de naam verwijderd, waarschijnlijk om te proberen de familie Van Esso te redden.
Loop langs het Drukkerijmuseum. Steek de straat over naar de Stoombootkade.

Drukkerijmuseum
Meppel is van oudsher een drukkersstad met veel grafische industrie. al in 1965 vestigde zich de eerste drukker in Meppel. Het Drukkerijmuseum is gevestigd in drie oude pakhuizen waar tot 1957 een groothandel in zuidvruchten en specerijen zat.
Het is een uniek museum waar de ontwikkeling van het schrift tot het huidige alfabet is te zien (zie www.drukkerijmuseum-meppel.nl).

Stoombootkade
De Stoombootkade is één van de best bewaarde stukjes van Meppels varend verleden. Vanaf hier vertrokken vroeger de stoomboten naar Amsterdam. Veel Joodse zakenmensen maakten van de boot gebruik om hun familie te bezoeken en hun zaken af te handelen. In het prachtig gerestaureerde pakhuis aan uw linkerhand had de Joodse ondernemer Jakob Frank zijn zuidvruchtenhandel.
Loop achter het pakhuis langs tot aan de tweede brug. Ga hier linksaf de Hoofdstraat in.

Harthog Goldsteen
Voor verschillende panden onder meer aan de Hoofdstraat loggen Stolpersteine in de straat. Ze zijn geplaatst om de nagedachtenis levend te houden aan de Meppelere Joden die in de oorlog zijn weggevoerd. De stenen liggen voor de huizen van waaruit ze destijds zijn weggevoerd.
Op Hoofdstraat nummer 115 woonde vroeger de schilder Hartogh Goldsteen. Aan de zijkant van het huis zijn de oorspronkelijke muurreclames opnieuw aangebracht.

Hoofdstraat
Op nummer 109 woonde vroeger de Joods zakenman en wethouder Mozes De Hes. Twee gevelstenen met een passer, hamer en aambeeld herinneren aan de ijzerwinkel die hij hier heeft gehad.
het pand aan Hoofdstraat 73 is één van de mooiste jugendstilpanden in Meppel. Het is gebouwd in opdracht van de Joodse zakenman Jozef Polak. Toen het huis klaar was sprak de buurt er schande van. Het past totaal niet bij de andere huizen in de buurt.
Ga op de kruising rechtsaf de Prinsenstraat in. Loop rechtdoor tot aan Herberg 't Plein.

De Prinsenstraat
In de Prinsenstraat hebben de straatstenen een afwijkende kleur. De zwarte stenen in het midden van de straat geven aan waar tot 1917 de gracht liep.

Herberg 't Plein
Herberg 't Plein is het oudste horecabedrijf in Meppel. Al in 1772 werd aan de herbergier een tapvergunning verstrekt. Aan de voorkant hangt een uithangbord met de Davidster en een T erin. De herberg zou vroeger een Joods theehuis zijn geweest.
Steek het Prinsenplein over naar de Grote Kerkstraat. Loop richting het centrum tot aan De Wheem.

Grote Kerkstraat 21
Op Grote Kerkstraat nummer 21 woonde Carla de Leeuw. Ze had verkering met Willem Kel, een niet Joodse man. Carla werd naar Westerbork gedeporteerd en Willem bezocht haar daar regelmatig. Op 6 augustus 1942 hoorde hij dat Carla de volgende dag op transport zou gaan naar Polen. Hij besloot met haar mee te gaan. Hij deed een Jodenster op zijn jas en de volgende ochtend stond hij bij de uitgang van het kamp en sloot zich aan bij Carla. Niemand heeft ze ooit weergezien.
Steek De Wheem over. Ga rechts af de Woldstraat in. Ga na ongeveer 25 meter linksaf de Jodensteeg in.

De Wheem
De Wheem is een van de drie pleinen van Meppel. het heeft eeuwenlang als marktplaats gefungeerd. Tegenwoordig wordt het plein voor allerlei activiteiten gebruikt. Rechts staat het Wheemgebouw, vroeger de Stadsherberg met Waag.

Jodensteeg
De Jodensteef was de korste verbinding van de Woldstraat, waar veel Joden woonden, naar de synagoge. Met een breedte van 70 cm is het een van denauwste steegjes in Nederland. Er hangen 3 panelen met informatie en foto's over de synagoge en de Joodse gemeenschap. Twee prachtige hekken, versierd met Davidsterren, sluiten de steeg aan beide zijden af.
Loop na de steeg door tot de kruising Touwstraat - Jodenkerksteeg en sla linksaf de Touwstraat in.
Links hoog op een blinde muur hangt een schildertij van het interieur van de voormalige synagoge. De ondergang van de Joodse gemeenschap wordt van 2 op 3 oktober 1942 definitief als de nog aanwezige Joden worden getransporteerd naar Westerbork.
Toen na de oorlog bleek dat bijna alle Joden waren vermoord, had de synagoge geen functie meer en werd uiteindelijk als opslagruimte verhuurd. Veel van de inventarisatie is in die tijd vernield of verloren gegaan. De gemeente Meppel kocht de synagoge, die in 1960 werd afgebroken. De Joodse gemeenschap werd in 1964 opgeheven.
De synagoge stond op de plek van het pand waarop het informatiepaneel is bevestigd. De afmeting van de synagoge is aangegeven door zfn. gidsstenen. restanten van pilaren en twee luchtroosters uit de synagoge die zijn teruggevonden hebben hier weer een plaats gekregen.
De Touwstraat gaat over in de Kruisstraat. Na 50 meter is rechts het Slotplantsoen.

Joodsmonument
Karakteristiek voor Meppel zijn de korte stukjes straat die regelmatig van naam veranderen. In het Slotplantsoen staat het Joodse monument als herinnering aan de weggevoerde en vermoorde Meppeler Joden. Het monument bestaat uit twee delen. het oudste deel is een kleine zuil met een reliëf met tekst. Op het nieuwe deel staan de namen van de 226 vermoorde Joodse inwoners van Meppel.

De Schoenenfabriek - Kruisstraat 6
In de Kruisstraat woonde vroeger een deel van de elite van Meppel. In het grote pand aan Kruisstraat 6 zat vroeger de Maatschappij tot Nut van het Algemeen. De Joodse zakenman Lion Wolff kocht het pand en begon er een succesvolle schoenenfabriek in. Zoon David Wolff nam de zaak over, maar ook hij werd in de oorlog afgevoerd. Extra triest is het dat de fabriek ook na de deportatie van de familie Wolff schoeisel aan het Duitse leger moest blijven leveren. Op de gevel is het opschrift 'Schoenenfabriek' te zien.

Kruisstraat 12 en 15
Het fraaie huis met trapgevel uit de 17e eeuw aan de Kruisstraat 12 is recentelijk gerestaureerd. Het huis aan de Kruisstraat 15 is een Rijksmonument. het pand, ook wel het Schultehuis genoemd, is in originele staat herbouwd nadat het eerder door brand was verwoest.
Loop door tot de splitsing bij het winkelcentrum De Keijserstroom. ga hier linksaf de Keijserstroom in. Loop door tot voorbij de Grote Kerk. Ga hier rechsaf het Kerkplein op.

Hoofdstraat 22
De Hoofdstraat is de belangrijkste winkelstraat. Aan de gevels van de huizen is te zien dat het meestal nog oude panden zijn. het pand met de stenen trap op nummer 22 was tot 1974 het gemeentehuis van Meppel. In de burgemeesterkamer is een zeldzame wandschildering uit 1831 te zien die speciaal voor deze ruimte is geschilderd. het Meppeler Museum is er nu in gevestigd. Kijk voor informatie over exposities en tentoonstelling op www.stedelijkmuseummeppel.nl

Hoofdstraat 59
Onder het pand aan de Hoofdstraat 59 zit eren prachtige middeleeuwse kelder uit het midden van de 15e eeuw. Door een aantal glazen panelen in de vloer kunt u in de kelder kijken.

Joodse begraafplaats
Het enige wat echt nog herinnert aan het Joodse verleden in Meppel van voor de Tweede Wereldoorlog is de Joodse begraafplaats. Op de begraafplaats aan de Steenwijkerstraatweg, aan de rand van Meppel staan 231 grafstenen en een zgn. Metaheerhuisje (= Lijkenhuisje). De begraafplaats is gesloten. Voor nadere informatie over de begraafplaats kan contact worden opgenomen met 0522-259288.